Yangi yechimlarning ommalashib, foydalanish uchun qulay bo‘lib borishi biznesning texnologiyalarga bo‘lgan yondashuvini qanday o‘zgartirmoqda.
Bir necha yil oldin biznes uchun yangi texnologiya deyarli har doim katta loyihani anglatardi. Yechimni tanlash, byudjet ajratish, uskunalar xarid qilish, mutaxassislarni topish, yetkazib berishni kutish, hammasini sozlash — shundan keyingina undan foydalanishni boshlash mumkin edi.
Bugun bularning ko‘pi o‘tmishda qoldi. Bulutli servislar o‘z uskunalarini xarid qilmasdan kerakli resurslardan foydalanish imkonini beradi. Tayyor platformalar ishga tushirish vaqtini qisqartiradi. Yangi vositalar doimiy ravishda paydo bo‘lmoqda, ularning ko‘pchiligini esa deyarli darhol sinab ko‘rish mumkin.
Texnologiyalar yanada qulay va ochiq bo‘ldi. Bu, albatta, yaxshi yangilik. Ammo qulaylik bilan birga avvalgidan ancha kam bo‘lgan yana bir narsa paydo bo‘ldi — tanlov.
Bugun biznes tobora kamroq «Buni qila olamizmi?» degan savolni beradi. Ko‘proq esa boshqa savol paydo bo‘ladi: «Buni aynan shunday qilishimiz kerakmi?» Qiziq narsa aynan shu yerdan boshlanadi.
Sinab ko‘rish tanlashdan osonroq bo‘lib qolganda.
Oddiy ish jarayonini tasavvur qilaylik. Kompaniyada yangi vazifa paydo bo‘ldi. Jarayonni tezlashtirish, servisni ishga tushirish, ishning bir qismini avtomatlashtirish yoki yangi loyiha uchun infratuzilma tayyorlash kerak. Bugun bunday vazifani hal qilishning o‘nlab variantlari bo‘lishi mumkin.
Masalan:
·tayyor servisni tanlash; ·bulutli platformadan foydalanish; ·jarayonni avtomatlashtirish; ·maxsus vositani ulash; ·sun’iy intellekt asosidagi yechimni sinab ko‘rish; ·biror narsani mustaqil ishlab chiqish.
Bundan tashqari, deyarli har bir variant mantiqiy ko‘rinadi. Har birining o‘z afzalliklari, foydalanish misollari va ishonarli dalillari bor. Shu sababli bugungi muammo har doim ham mos yechimning yo‘qligida emas.
Ba’zan muammo mos yechimlarning haddan tashqari ko‘pligida.
Bu murakkablikning yangi turi. Texnologiyalar kam bo‘lganida, ulardan foydalanish imkoniyatiga ega bo‘lishni istaymiz. Texnologiyalar yetarli bo‘lganda esa tanlashni o‘rganishimizga to‘g‘ri keladi.
«Keling, sinab ko‘ramiz» degan yondashuv odatiy holga aylandi. Buning yomon joyi yo‘q. Aksincha, yangi texnologiyani tezda sinab ko‘rish imkoniyati zamonaviy bozorning asosiy afzalliklaridan biridir.
Darhol bir necha yilga mo‘ljallangan qaror qabul qilish shart emas. Kichik bir vazifadan boshlash, natijani ko‘rish va vosita kompaniyaga mos keladimi-yo‘qmi, tushunish mumkin. Ammo «sinab ko‘rish» va «foydalanishda qoldirish» o‘rtasida farq bor.
Bir vazifa uchun bitta servis ulandi. Boshqasi — boshqa vazifa uchun. Uchinchisi jamoaga yoqdi va u ham ishlatishda qoldi. Keyin ular o‘rtasida integratsiya kerak bo‘ldi. Keyin ayrim funksiyalar bir-birini takrorlashi ma’lum bo‘ldi. Keyin kimdir servislarning biriga kim javobgar ekanini va kompaniya undan hali ham foydalanayotgan yoki foydalanmayotganini so‘radi.
Hech qanday dramatik holat yuz bermadi. Har bir qaror alohida olinganda juda mantiqli edi. Shunchaki vaqt o‘tishi bilan bitta vazifa atrofida o‘zi ham e’tibor talab qiladigan bir nechta vosita paydo bo‘ladi. Va bir payt kelib paradoksni ko‘rish mumkin: texnologiyalar ko‘paydi, texnologiyalar bilan ishlash ham ko‘paydi.
Har qanday yangi texnologiya yangi muammoni hal qilavermaydi.
Yana bir tuzoq bor. Qiziqarli vosita paydo bo‘lganda, uni qayerda qo‘llash mumkinligini izlay boshlash juda oson. Ayniqsa, atrofdagilarning barchasi u haqida gapirayotgan bo‘lsa. Ammo ba’zan savolni teskari tartibda berish foydaliroq. «Nimani joriy qila olamiz?» deb emas, «Hozir yaxshiroq ishlashimizga nima xalaqit bermoqda?» deb so‘rash kerak.
Faraz qilaylik, qandaydir jarayon xodimning kuniga bir necha daqiqasini oladi. Uni avtomatlashtirish mumkin. Ammo jarayonning o‘zi deyarli kerak bo‘lmasa, avtomatlashtirish shunchaki keraksiz ishni tezroq bajarishga imkon beradi.
Mavjud servis asosiy vazifalarni allaqachon bajarayotgan bo‘lsa ham, hamkorlikda ishlash uchun yana bir servisni ulash mumkin. Yangi analitika tizimini qo‘shish mumkin, ammo uning ma’lumotlari asosida biznes qanday qarorlar qabul qilishini haligacha kelishib olmaslik mumkin. Yangi texnologiyani shunchaki hozir ommalashgani uchun joriy etish mumkin.
Bu holatlarning barchasida texnologiyaning o‘zi ajoyib bo‘lishi mumkin. Ammo ajoyib texnologiya aniq bir kompaniya uchun avtomatik ravishda yaxshi yechimga aylanmaydi.
Texnologiyaning o‘zi natija bo‘lishdan to‘xtaydi.
Ilgari yangi texnologiyani joriy etishning o‘zi natija sifatida qabul qilinishi mumkin edi. Yangi tizimni ishga tushirdik; bulutga o‘tdik; servisni uladik; jarayonni avtomatlashtirdik — bugun buning o‘zi yetarli emas.
Chunki joriy etishdan keyin eng muhim bosqich boshlanadi:
·Ish tezlashdimi? ·Qulayroq bo‘ldimi? ·Qo‘lda bajariladigan ishlar kamaydimI? ·Yangi loyihalarni ishga tushirish osonlashdimi? ·Jamoa g‘oyalarni tezroq sinab ko‘ra oladimi? ·Biznesga yuklama oshishi bilan ishlash osonlashdimi?
Agar javob «ha» bo‘lsa — texnologiya foyda keltirdi. Agar yo‘q bo‘lsa, hatto eng zamonaviy tizim ham shunchaki yana bir tizim bo‘lib qoladi.
Shuning uchun texnologiyalarga bo‘lgan munosabat asta-sekin o‘zgarmoqda. Biznes uchun endi joriy etishning o‘zi emas, undan keyin nima o‘zgargani muhim bo‘lib bormoqda.
Yaxshi texnologiya yangi ish yaratmasligi kerak.
Osonlikcha sezilmaydigan yana bir jihat bor. Texnologiyalar kamdan-kam hollarda o‘z-o‘zicha mavjud bo‘ladi. Yangi servisni allaqachon ishlatilayotgan tizimlar bilan bog‘lash kerak. Kirish huquqlarini sozlash. Ma’lumotlarni saqlashni ta’minlash. Xodimlarni o‘qitish. Yechimni qo‘llab-quvvatlash va yangilab borish.
Har bir alohida qadam to‘liq asoslangan bo‘lishi mumkin. Ammo barchasi birgalikda qo‘shimcha murakkablik yaratadi. Bu murakkablikning ham o‘z narxi bor. Nafaqat moliyaviy.
U xodimlarning vaqtini oladi. Yangi bilimlarni talab qiladi. Qo‘shimcha jarayonlarni yaratadi. Ba’zan kompaniyani asosiy ishning bir qismiga aylanishi kerak bo‘lmagan masalalarga qayta-qayta murojaat qilishga majbur qiladi.
Shuning uchun yaxshi texnologik tanlov — albatta eng ko‘p funksiyani taqdim etadigan tanlov degani emas. Ba’zan eng yaxshi tanlov — vazifani hal qiladigan va buning evaziga yana bir nechta yangi vazifani paydo qilmaydigan yechimdir.
Va aynan shu yerda infratuzilmaning roli o‘zgaradi.
Ilgari suhbat ko‘pincha uskunalardan boshlanardi:
·Qancha server kerak bo‘ladi? ·Ularni qayerga joylashtiramiz? ·Qachon buyurtma beramiz? ·Ularga kim xizmat ko‘rsatadi? ·Bir yildan keyin resurslar yetarlimi?
Bugun biznes tobora ko‘proq suhbatni boshqa narsadan boshlamoqda:
·Bizga yangi loyihani ishga tushirish kerak. ·Bizga test muhiti kerak. ·Biz resurslarni oshirishimiz kerak. ·Biz g‘oyani tezda sinab ko‘rishimiz kerak. ·Biz o‘sishga tayyorlanishimiz kerak.
Ya’ni biznes infratuzilmaning o‘ziga tobora kamroq qiziqmoqda. U yordamida nima qilish mumkinligi va buni qanchalik tez amalga oshirish mumkinligi muhim.
Kompaniya serverni server uchun sotib olmaydi. Unga ishlaydigan servis, yangi mahsulot, barqaror tizim, yuklama oshishiga bardosh berish imkoniyati yoki keyingi loyihani ishga tushirish kerak.
Shuning uchun bulutli infratuzilma nafaqat jismoniy uskunalarga muqobil sifatida qiziq. Uning qadriyatlaridan yana biri — barcha infratuzilmaviy qarorlarni oldindan qabul qilmaslik imkoniyatidir. Bugun kerak bo‘lgan narsadan boshlash, keyin esa resurslarni vazifa o‘zgarishiga qarab moslashtirish mumkin. Biznes uchun bu ko‘proq moslashuvchanlik va rivojlanishning keyingi bosqichi qanday bo‘lishini oldindan taxmin qilish zaruratining kamayishini anglatadi.
Soddalik alohida qadriyatga aylanmoqda.
Shuning uchun zamonaviy infratuzilma aynan shu mantiqqa amal qilishi muhim. U biznesga texnologiyalardan foydalanishda yordam berishi, doimiy ravishda shug‘ullanishga to‘g‘ri keladigan yana bir texnologiyaga aylanmasligi kerak. Yangi loyihani infratuzilmani uzoq vaqt tayyorlamasdan ishga tushirish, zarur resurslarni esa vazifa kengayishi bilan o‘zgartirish mumkin bo‘lsa, jamoa g‘oyadan amaliy ishga tezroq o‘tadi.
Bulutli modelning asosiy qadriyatlaridan biri ham shunda. Biznesga imkon qadar ko‘proq imkoniyat berishda emas. Kerakli imkoniyatlar aynan kerak bo‘lgan paytda mavjud bo‘lishida.
Texnologiyalar yanada ko‘payadi.
Va bu yaxshi. Yangi servislar paydo bo‘ladi. Bulutli yechimlar rivojlanadi. Avtomatlashtirish va sun’iy intellekt yanada qulay bo‘lib boradi. Bugun mutaxassislar ishtirokini talab qiladigan ishlar ertaga ancha oson ishga tushirilishi mumkin.
Shuning uchun muammo texnologiyalarning ko‘pligida emas. Aksincha. Katta tanlov biznesga erkinlik beradi. Shunchaki erkinlik bilan birga tanlash zarurati ham paydo bo‘ladi.
Hammasidan foydalanish shart emas. Yangilikni shunchaki yangi bo‘lgani uchun joriy etish shart emas. Agar vazifani soddaroq hal qilish mumkin bo‘lsa, tizimni murakkablashtirish ham shart emas.
Ehtimol, bugungi kunda texnologiyalarga yetuk yondashuv ikki oddiy savoldan boshlanar:
·Biz biznesning qaysi vazifasini hal qilmoqchimiz? ·Uni hal qilganimizdan keyin nima o‘zgaradi?
Texnologiyani esa shundan keyin tanlash kerak. Chunki oxir-oqibat biznesga imkon qadar ko‘p texnologiya kerak emas. Unga imkon qadar kamroq ortiqcha murakkablik va imkon qadar ko‘proq natija kerak.
Atrofimizda yechimlar qancha ko‘paysa, biznesning oldinga siljishiga haqiqatan ham yordam beradiganlarini tanlay bilish shunchalik qadrli bo‘lib boradi.
* Tasvir SI (sun’iy intellekt) yordamida yaratildi.